Broedplaats Innovatie Zorgberoepen en Opleidingen

Wat hebben patiënten en burgers nodig om zo lang mogelijk in hun eigen omgeving te kunnen blijven wonen en daar ook hun verantwoordelijkheid voor te nemen? Deze vraag is het uitgangspunt van de Commissie Innovatie Zorgberoepen en Opleidingen van Zorginstituut Nederland. De commissie adviseert de minister van VWS over de gewenste ontwikkeling van beroepen en opleidingen in de gezondheidszorg. Hierbij baseert zij zich op de toekomstige vraag naar zorg en de maatschappelijke en technologische ontwikkelingen. Het doel is om een toekomstgerichte beroepenstructuur (samenhangend geheel van kernberoepen) en een daarop afgestemd flexibel opleidingscontinuüm te ontwikkelen voor de zorg.

Rapporten

In november 2016 verscheen het 2e Advies van de Commissie Innovatie Zorgberoepen & Opleidingen van het Zorginstituut Nederland. Complexere zorgvragen, technologische ontwikkelingen, de recente decentralisaties en de toenemende rol van mantelzorgers en vrijwilligers. Deze veranderingen vragen veel van de kennis en kunde van professionals én burgers. Het toerusten van deze groepen staat centraal in het advies ‘Anders kijken, anders leren, anders doen: grensoverstijgend leren en opleiden in zorg en welzijn - in het digitale tijdperk’.

In april 2015 verscheen het eerste rapport van Commissie Innovatie Zorgberoepen en Opleidingen: 'Naar nieuwe zorg en zorgberoepen: de contouren'. Dit advies is een uitnodiging voor een maatschappelijke discussie en presenteert een continuüm van bekwaamheden voor de gezondheidszorg in 2030. Eind 2015 verschijnt het onderwijsadvies. Dat advies geeft richting aan ‘een leven lang leren’ en geeft antwoord op de vraag hoe het continuüm van bekwaamheden in opleidingsroutes kan worden vormgegeven.

Broedplaats Amsterdam-Amstelveen

In de vier Broedplaatsen deed TNO onderzoek naar de regionale zorgvraag in 2030. Eén van deze vier broedplaatsen is Amsterdam-Amstelveen, waarvan SIGRA-directeur Saskia Schalkwijk projectleider is. Door koppeling van beschikbare regionale en lokale databestanden heeft TNO prognoses gedaan over het functioneren van ouderen, chronische aandoeningen, psychosociale problemen, psychische aandoeningen en verstandelijke beperkingen. De regionale vraagprognoses vormen een uitgangspunt om samen met de betrokkenen en belanghebbenden in de regio vast te stellen wat er straks nodig is aan zorg, wie dat gaan doen, en waar.

Prognoses TNO

In de broedplaats Amsterdam-Amstelveen is door TNO een inschatting gemaakt van de toekomstige vraag naar zorg, bij gelijk blijvend beleid. De resultaten laten zien dat zowel in Amsterdam als in Amstelveen de toename van het aantal inwoners in de leeftijdscategorie 65+ het grootst zal zijn. Het aantal inwoners met chronische aandoeningen en multimorbiditeit neemt toe. De meest voorkomende problematiek is mobiliteit en lichte/matige dementie.

Hoe nu verder?

De Commissie Innovatie Zorgberoepen en Opleidingen kiest voor een tweesporenaanpak. Enerzijds via de broedplaatsen, waarbij men nu met concrete acties en plannen aan de slag gaat en anderzijds via de kracht van het onderwijs. Een voorbeeld vanuit de broedplaats Friesland is: Samenwerking technologie, zorg en wonen in Friesland. Hier worden, samen met de bewoners uit een Fries dorp, huizen zo ingericht dat mensen langer thuis kunnen blijven wonen. In de Broedplaats Amsterdam-Amstelveen wordt nagedacht over zorgarrangementen die worden samengesteld en aangeboden op basis van wat er echt nodig is, gebaseerd op data van TNO.

Krachtenbundeling onderwijs

Tijdens de eerste onderwijsbijeenkomst werden voor het eerst de krachten van het mbo, hbo en wo gebundeld. Hierbij zijn de volgende uitgangspunten benoemd:

  • Leerlijnen moeten dwars door de opleidingslagen heen gaan, daar hoort ook het primair onderwijs bij.
  • Ontschotten: het onderwijs gaat straks door de lijnen heen (nulde tot de derde lijn). De vraag van de burger staat centraal en dus gaan we uit van integraliteit. Gezondheid is ook de verantwoordelijkheid van de burger zelf en daarom besteden we ook in het onderwijs aandacht aan preventie en gezond gedrag.
  • Opleidingscontinuüm: een leven lang leren dwars door de beroepskolommen heen. Er moet een balans komen tussen generalistische en specialistische noodzakelijke kennis en vaardigheden. De mogelijkheden van 'een leven lang leren' moeten we meer benutten. In her- en omscholing liggen de grote kansen voor het onderwijs. Verschillen en diversiteit zijn belangrijk, 'one size fits all' is verleden tijd. Friesland is echt anders dan Rotterdam en beide zijn weer anders dan Amsterdam of Heerlen. Professionals moeten dus ook over verschillende skills beschikken om hiermee om te gaan. De data van TNO zijn het uitgangspunt voor wat er nodig is in 2030. De zorgprofessional van de toekomst wordt opgeleid vanuit de vraag: wat is er nodig en wie gaat dit doen?